Het duurt allemaal net wat langer dan leuk is bij een temperatuur van 35 en meer, maar het loont de moeite! De afgelopen 10 dagen waren slopend, maar ook schitterend!
Hoewel ik me in Puerto Maldonado al niet helemaal in het epicentrum van de wereldeconomie en informatiestromen waan, moet ik zeggen dat het onderzoek in de Jungle van de afgelopen tijd plaatsvond op wel erg afgelegen locaties. Op maandag 6 Augustus is het na een eerdere mislukte poging dan eindelijk zover: het veldwerk naar het toerismeproject in Baltimore kan doorgaan. Om 6 uur opgestaan om om 7 uur de boot naar Baltimore te pakken. Samen met José-María (een Antropoloog van de Universiteit van Sevilla), José-Luis (zijn fotograaf), Rocío & Liz (Werkneemsters Cesvi) en Pedro (helpt Rocio & Liz) maken we ons op voor een 10 uur durende trip in de boottaxi. Als vanzelfsprekend vertrekt de taxi pas als hij vol is en dus te laat. Onderweg fungeert het bootje niet alleen als taxi, maar ook als vracht- en postboot: bananen, brieven en andere ballast verdwijnt in het metershoge riet langs de oevers.
Gebroken, maar heel (kan dit?) aangekomen in Baltimore staat ons een welkomstcomité van muggen te wachten. Klaar voor de aanval met als doel: fris bloed buit maken. Mijn witte huidje blijkt erg gewild onder de ontelbare muggensoorten hier en binnen de kortste keren bestaat mijn huid meer uit bult dan vel. De recordscore werd gemeten op dag 3: met stip op nummer één eindigde mijn rechterarm met 49 muggensteken ondanks de muggenspray. Gelukkig zijn er recent geen Malariagevallen gemeld in deze regio.
Don Eduardo, (de meest gastvrije én goedlachse Junglebewoner ter wereld), ontvangt ons met open armen in zijn huisje naast een kleine waterval. Hij heeft naast zijn boerderijtje ook slaapplaatsen gemaakt voor toeristen: rieten huisjes, waar wij vervolgens onze tenten in opzetten. Tijdens ons Eerste Avondmaal worden we enthousiast gemaakt om de volgende dag lekker te gaan douchen in het riviertje naast zijn huis: `Ja, veel wildleven hier, schitterend allemaal! Anaconda´s, Giftige slangen, Boa´s, een aal die verlammende stroomstoten geeft (hij kent zelfs een geval van overlijden, joehoe!), kaaimannen en oh ja, ook nog pirana’s. Maar die doen niets hoor, tenminste als je geen wondjes hebt! Sterke verhalen allemaal dus, maar het wordt toch allemaal iets realistischer wanneer we vervolgens verse pirana voorgeschoteld krijgen. “Zelf gevangen, lekker he?” Ja het is idd erg lekker. Kan niet wachten om morgen te gaan badderen!
Na het eten volgen verhalen over Ayahuasca: een halucinerend drankje dat door lokale medicijnmannen gemaakt wordt. Het drinken ervan wordt begeleid door allerlei rituelen en vind plaats onder strikte begeleiding van deze zogenaamde ‘Chaman’. Het reinigt lichaam en geest volgens de verhalen, `dat zal wel` ben ik dan al snel geneigd te denken, maar het interessante is dat wetenschappelijke proeven ook een reinigende werking waarnemen. Het lijkt een soort traditionele drug dus, maar dan met positieve bijwerkingen.
Dinsdag 7 Augustus, nu gaat het veldwerk echt beginnen. De dagen beginnen om een uur of 5 met een ‘wake-up-call’ van de lokale populatie prietpraatpapagaaien. Dacht ik verlost te zijn van die 2 nietsnutten in mijn hostel, blijkt de jungle er óók vol mee te zitten. Maar ja, eigenlijk is het wel handig, want mijn telefoonwekker is er ivm de lege accu mee opgehouden. Dus nu gaan we op weg naar de verschillende families hier in Baltimore. Mijn doel is een beeld te krijgen van de sociaal-economische impact van het toerisme hier, en ga in mijn interviews vooral in op de mening van de mensen mbt het toerisme. We willen zoveel mogelijk van de gezinnen (waarvan sommigen wél en anderen niet actief zijn in het toerisme) te spreken krijgen, maar dit blijkt erg moeilijk te zijn. Op de allereerste bijeenkomst is bijna niemand komen opdagen. Na 2 uur wachten en mensen optrommelen verschijnen toch een paar moeders met kinderen en afspraken worden gemaakt voor de interviews. De aanstaan
de 9 dagen staan vervolgens in het teken van veel mensen bezoeken en interviews houden, afspraken maken, afspraken verzetten, mensen die niet thuis zijn ondanks de afspraak, etcetera. De interviews verlopen zeer wisselend, soms snappen de mensen echt niet waarom wij dit onderzoek doen, terwijl anderen duidelijk maar de halve waarheid aan ons vertellen. Wat vooral duidelijk wordt is dat ´interventie van buitenaf´ (onderzoekers, milieuorganisaties, etcetera) in het verleden vaak in het nadeel van deze mensen heeft gewerkt en er bestaat daardoor dus ook het nodige wantrouwen. Alleen na het verzekeren dat de informatie strikt vertrouwelijk en anoniem is en niet direct voor beleidsplannen wordt gebruikt, worden de mensen loslippiger.
Het reizen per boot en soms per voet van huis naar huis neemt veel tijd in beslag, maar is noodzakelijk om de mensen te bereiken, maar dit heeft wel als gevolg dat een gemiddelde van iets meer dan 2 interviews per dag het maximaal haalbare is, vooral omdat mensen vaak niet thuis zijn, terwijl dat wel was afgesproken. Het geen ‘nee’ kunnen zeggen als iets eigenlijk niet kan zal er wel debet aan zijn, maar het maakt plannen wel een lastige aangelegenheid.
Maar als er op een dag dan toch geïnterviewd kan worden gaat het ongeveer alsvolgt.
11 Agustus 2007:
0600 uur opstaan, Bimbo Brood eten met tonijn (10 dagen lang tonijn, hmmm!)
0800 vertrek met de boot en we komen er achter dat de stroming te sterk is voor ons bootje: als we naar de oever kijken blijkt tot ons onze verbazing dat we al een minuut op dezelfde plek varen. Dus pak ik de peddel er maar bij en ga als een bezetene meeroeien. Uiteindelijk zijn we de stroomversnelling voorbij en kunnen we weer genieten van de mooie flora en fauna hier. Het is echt schitterend: af en toe zitten schildpadden te zonnen op een steen en vliegen er papagaaien over. En dan ligt er aan onze linkerhand opeens een giga-kaaiman op een zandbank zijn koude bloed op te warmen. Met zijn 2 meter + een erg groot exemplaar, want de meesten meten niet meer
dan een meter of 1,5. Schitterend om te zien, totdat we 40 meter daarna zelf vast lopen op een zandbank. Onze gastheer alias kapitein vind de kaaimannen echter geen partij, zet een grote glimlach op en stapt vrolijk het bootje uit om ons los te rukken uit de modder. Ieder zijn hobby.
Uiteindelijk komen we om 0930 uur netjes 1,5 uur te laat op onze afspraak, maar dit is volgens Eduardo mooi op tijd naar Peruaanse maatstaven en hij lacht wederom uitbundig. Maar de bewoners blijken niet thuis te zijn en als we via een jungletocht bij de burvrouw aankomen, blijkt waarom: de buurt is nog bezig een junglepad te herstellen wat de dag ervoor nog niet afgerond was. Dus dat wordt de nodige uurtjes wachten. In de middag kunnen de interviews dan alsnog afgenomen worden en tot een uur of 7 zijn we druk. Vervolgens weer via de rivier terug naar ons hutje. Onderweg echt belachelijk veel vallende sterren gezien. Daar doen ze hier niet moeilijk over: iedere 5 minuten een ster, echt bij bosjes komen ze naar beneden zetten, leuk gezicht!
De avond wordt vervolgens afgesloten met een lekker flesje rum, maar veel wordt er niet gedronken want morgen gaat er gevoetbald worden. Dat is de enige afleiding na een hele week werken dat de mensen hier hebben: potje voetbal op de zondagmiddag. Onderweg naar het veldje komen we nog een paar kaaimannen tegen en een al dan niet giftige slang die de rivier oversteekt. De nachtelijke bushwalk die hierop volgt is prachtig, en dan vooral vanwege de kakofonie van geluiden die de jungle ´s nachts produceert!
Afgelopen week dus een aantal heerlijke dagen in het pitoreske Cusco, niet verkeerd! Prachtige stad en met Machu Picchu en de heilige Vallei binnen handbereik hoef je je er niet te vervelen. Of toch?! Besluit meneer de president even dat er een volkstelling wordt gehouden: iedereen moet op straffe van een dikke boete de hele dag binnen blijven omdat de poppetjes geteld moeten worden. Resultaat: uitgestorven straten, toeristen die niets kunnen bezoeken en verdwaald ronddwarrelen op vele pleintjes, en als klap op de vuurpijl een geboortegolf over 9 maanden, lijkt me tenminste (zouden ze dan dus eigenlijk weer een volkstelling moeten houden...).
En om een wat duurzamere vorm van inkomen te krijgen dan de houtkap en gouddelving en landbouw (waarvoor bos moet worden gekapt en verbrand) is de bevolking hier samen met een NGO een toerisme-project begonnen. Het gebied is dan ook prachtig en het dichtbijzijnde meer huisvest ontelbare kaaimannen, vogels, en tal van dieren waar ik de naam niet van weet, maar biologen wild van worden. De voorwaarden voor een mooi toerismeproject zijn er, zij het dat de afstand tot de luchthaven wel erg ver is. EN....de mijnwerkers: nogal een bizarre gewaarwording als je midden in de Jungle ronddwalende gestalten ziet, die letterlijk niet meer weten wat boven danwel onder is. Dat heb ik dan ook zelf mogen ondervinden tijdens het afnemen van het eerste interview hier: ongewenst bezoek dat ook geinterviewd wenste te worden! ¨Yalayala, Amigo, hik, interview, yalalalala, ik ook! Burb! Hier neem wat Bier, burb!¨ dit is ongeveer de vertaling van hetgeen wat ik kon verstaan van de kakofonie aan woorden in het Quechua/Spaans/Cervecaans die we mochten ontvangen van een van de mijnwerkers. Niet echt plezant als je probeert iemand anders te interviewen. Gelukkig viel hij na een tijdje inslaap zodat we (JoséMaría, Anthropoloog en ik) verder konden met het interviewen van de vrouw des huizes. Maar als vervolgens de wulpse waakhond de benen van de dromende dronkenlap voor iets anders aanziet dan het daadwerkelijk is, moet ik toch toegeven dat ik moeite had mezelf goed te houden. Na 10 uur bootjevaren en mugjeprik was dit een beetje te veel van het goede. Het interview heeft niet lang meer geduurd....
